Khi đời sống người dân ngày càng được nâng cao, thị trường hàng gia dụng cũng theo đó mà phát triển nhanh chóng. Không chỉ dừng lại ở việc mua sắm những món hàng cần thiết cho gia đình, người tiêu dùng (NTD) luôn có nhu cầu được sử dụng những mặt hàng mẫu mã đẹp và hiện đại hơn.

Nhiều sản phẩm trước đây được đánh giá là rất xa xỉ như máy giặt, lò vi sóng, lò nướng, bình nước nóng lạnh... nhưng nay đã trở thành nhu cầu thiết yếu của mọi người. Đáp ứng nhu cầu này, các DN sản xuất hàng gia dụng cũng phát triển nhanh chóng, ở cả chiều rộng (gia tăng số lượng) lẫn chiều sâu (nâng cao tính năng, công dụng, chất lượng, mẫu mã, kiểu dáng...).

Và trong khoảng 5 năm trở lại đây, ngành hàng gia dụng Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc, nhất là những cải tiến về kiểu dáng, mẫu mã, chất lượng giúp NTD có nhiều lựa chọn hơn. Các sản phẩm gia dụng “made in Việt Nam” ngày càng lấn sân và chiếm thị phần rộng lớn hơn.

Bà Dương Thị Quỳnh Trang, Giám đốc Đối ngoại hệ thống Siêu thị Big C, cho biết, tại Big C, tỷ lệ hàng gia dụng do DN trong nước sản xuất không ngừng tăng lên, hiện chiếm khoảng 85%.

Đặc biệt, trong một số dòng hàng, hàng Việt Nam chiếm gần như tuyệt đối. Chẳng hạn, trong dòng hàng nhựa gia dụng thì tỷ lệ hàng Việt chiếm đến 90% (nhựa Đại Đồng Tiến, Duy Tân); chảo nồi gia dụng: hàng Việt chiếm đến 97% (Happy Cook, Sunhouse, Supor).

Tại các chợ và cửa hàng bán lẻ, hàng gia dụng bằng nhựa trong nước cũng đã có sự thay đổi. Trước đây, nhóm hàng này bị chiếm lĩnh bởi hàng xuất xứ từ Thái Lan, Trung Quốc hoặc hàng nhựa tái chế trong nước không rõ nguồn gốc nhưng nay, hàng nhựa gia dụng trong nước có thương hiệu đang chiếm lĩnh thị trường với nhiều ưu điểm nổi trội.

Bà Nguyễn Út Hạnh, Giám đốc Truyền thông Công ty HPT, cho rằng, thị trường hàng gia dụng trong những năm gần đây khá đa dạng và phong phú với giá cả hợp lý, chất lượng cũng đang dần được cải tiến, nâng cao. “Khi đi mua sắm tại các siêu thị, tôi và ông xã có lúc khá bất ngờ về những mặt hàng gia dụng do các công ty trong nước sản xuất về mẫu mã, kiểu dáng và chất lượng”, bà Út Hạnh cho biết.

Bỏ trận lớn

Tuy chiếm lĩnh thị trường nhưng hàng do các DN trong nước là những mặt hàng gia dụng bình thường, những mặt hàng có tính “công nghệ cao”, tiện lợi, đa năng, thông minh... thì đều là hàng nhập khẩu.

Ông Bùi Tấn Cường, Giám đốc Kinh doanh hệ thống Trung tâm điện máy và nội thất Thiên Hòa, cho biết, tại Thiên Hòa, hầu hết các sản phẩm gia dụng có tính “thông minh”, tiện dụng như bếp điện từ, nồi nướng đa năng, nồi cơm điện đa năng (nấu cháo, cơm, hầm thịt...), chảo chiên hai mặt... chiếm đa phần là hàng nước ngoài.

“Không phải chúng tôi chuộng ngoại mà thật sự là hàng sản xuất trong nước rất ít. Với hàng mang tính chất công nghệ kỹ thuật thì sản xuất trong nước rất kém, từ chất lượng sản phẩm cho đến quảng bá, xây dựng thương hiệu”, ông Tấn Cường đánh giá.

Cũng theo ông Cường, đã có một số DN trong nước có sản phẩm tốt hơn, hiện đại hơn, công nghệ ưu việt hơn nhưng do thiếu quảng bá, PR nên vẫn chưa được NTD biết đến.

Không chỉ “chiếm giữ” các kênh phân phối bán lẻ, các “sản phẩm gia dụng thông minh” cũng xuất hiện dày đặc trên các kênh truyền hình bằng các chương trình quảng cáo hoành tráng.

Thậm chí, chiếm lĩnh các kênh bán hàng qua truyền hình như HTV Co.op, SJC... cũng đều là các nhãn hiệu hàng gia dụng nước ngoài. Nào là chảo chiên hai mặt Happy Call, bếp nướng hồng ngoại (Hàn Quốc), bàn ủi hơi nước Phillips (Nhật Bản)...

Do đang chiếm “thế thượng phong” nên các sản phẩm gia dụng công nghệ cao liên tục được các nhà nhập khẩu đưa vào Việt Nam. Mới đây, nhà nhập khẩu các sản phẩm gia dụng thương hiệu BlueStone là Công ty cổ phần TARA Việt Nam đã công bố một loạt các sản phẩm cao cấp mới như nồi cơm điện, nồi áp suất, máy làm sữa đậu nành...

Xuất hiện tại Việt Nam từ năm 2010 đến nay, và dù số lượng tiêu thụ khá lớn (gần 1 triệu sản phẩm) nhưng TARA vẫn quyết tâm đẩy mạnh sản phẩm của thương hiệu này tại Việt Nam vì “thị trường còn rất tiềm năng”, ông Lê Hồng Xuân, Tổng giám đốc TARA, cho biết.

Lý giải vì sao các sản phẩm gia dụng thông minh đang “nhường sân” cho hàng nhập khẩu, bà Nguyễn Kim Hương, Giám đốc Công ty Ngô Minh, đơn vị sản xuất cây lau nhà JPC 360 độ, cho rằng, công nghệ và trình độ của Việt Nam vẫn chưa thể cạnh tranh với nước ngoài.

Đó là lý do vì sao bà Kim Hương quyết định mua độc quyền thiết kế cây lau nhà của một công ty Đài Loan về sản xuất. Do mới thành lập nên Ngô Minh không lập nhà xưởng mà liên kết với các DN để gia công sản phẩm.

Thế nhưng, khảo sát khắp nơi, cuối cùng Ngô Minh phải đặt hàng gia công với một công ty Đài Loan có nhà xưởng ở Bình Dương. “Máy móc, công nghệ của Việt Nam không thể sản xuất ra những sản phẩm đáp ứng theo tiêu chuẩn của nước ngoài”, bà Kim Hương nói.

Khảo sát chung các DN đều cho thấy, DN Việt Nam ngại đầu tư cho thiết kế sản phẩm vì việc tốn thời gian, tốn tiền và rủi ro cao. Do đó, họ chọn cách an toàn hơn, là nhận lắp ráp hoặc phát triển mẫu mã sản phẩm từ những thiết kế có sẵn của nước ngoài.

Cũng công nhận sự yếu thế của về hàng gia dụng công nghệ cao của Việt Nam, bà Quỳnh Trang cho rằng, về cơ bản, các DN trong nước có thể sản xuất được các sản phẩm gia dụng cao cấp, đa năng.

Tuy nhiên, do đặc thù của Việt Nam vẫn còn ít gia đình có được gian bếp hiện đại phù hợp để sử dụng những sản phẩm cao cấp này nên thị trường chưa thực sự rộng lớn.

Bên cạnh đó, kiến thức của NTD trong việc sử dụng sản phẩm công nghệ cao còn hạn chế nên nếu muốn phát triển dòng sản phẩm này, các DN trong nước phải đầu tư rất lớn trong việc marketing, hướng dẫn sử dụng, hậu mãi... “Khi thị trường chưa rộng lớn thì việc đầu tư lớn như vậy chưa thực sự hấp dẫn các DN trong nước trong thời điểm này”, bà Trang nói.

“Đủ tiềm lực để sản xuất các mặt hàng tương tự của đối thủ nhưng vì nhiều lý do trong nhiều năm qua, DN trong nước chưa dám mạnh tay đầu tư cho thiết kế cũng như công nghệ sản xuất hiện đại. Tuy nhiên, cuộc đua không chờ đợi những người đến sau, khó khăn buộc nhiều DN nội địa chi cả triệu USD để phát triển sản phẩm mới hằng năm...”

Sâu đầu tư, rộng phân phối

Mới đây, Tập đoàn Elmich - tập đoàn đa quốc gia chuyên về sản xuất, kinh doanh các sản phẩm gia dụngcao cấp tại thị trường châu Âu vừa công bố ra mắt chính thức trên thị trường Việt Nam.

Các sản phẩm của Tập đoàn này chủ yếu là nồi inox, chảo tráng sứ, ly cốc thủy tinh - pha lê, các loại dao làm bếp, các loại dụng cụ bảo quản thực phẩm và đồ dùng gia đình sử dụng công nghệ hút chân không...

Sản phẩm BlueStone cũng đã gia nhập thị trường do TARA độc quyền phân phối ở Việt Nam từ năm 2010 và đã có mặt tại hầu hết siêu thị điện máy, siêu thị và trung tâm thương mại với hơn 1.700 cửa hàng điện gia dụng trên toàn quốc.

Hai nhãn hiệu lớn này với số lượng sản phẩm phủ khắp thị trường hàng gia dụng cho thấy sức cạnh tranh trong phân khúc sản phẩm cao cấp ngày càng gay gắt. Đây cũng là sức ép đẩy nhiều DN nội phải vào cuộc đua sớm hơn.

Theo ông Đỗ Hoàng Nam, Phụ trách Marketing Công ty Namilux, một số DN gia dụng cũng đã đầu tư mạnh cho công nghệ để giảm dần khoảng cách với thị trường thế giới. Kết quả là nhiều sản phẩm “made in Việt Nam” cao cấp đã xuất khẩu ra thị trường các nước tiên tiến.

Cùng nhận định này, bà Lê Thị Lệ Hằng, Giám đốc Marketing Công ty Happy Cook, cho rằng, mặc dù các dụng cụ nhà bếp có tính năng “thông minh”, tiện dụng đa phần là nhập khẩu từ Hàn Quốc, Trung Quốc, nhưng Việt Nam cũng sản xuất ra những sản phẩm không thua gì nước ngoài.

Đối với các “sản phẩm thông minh” này, về công nghệ, DN Việt Nam có đủ tiềm lực để sản xuất nhưng vì tình hình kinh tế hiện nay nên họ không dám đầu tư thêm.

Hơn nữa, nhập khẩu tư Trung Quốc có giá thấp, nên đa phần DN chọn con đường nhập khẩu thay vì đầu tư sản xuất sản phẩm mới - vừa đầu tư vốn lớn vừa rủi ro. Đó là lý do khiến hàng nhập khẩu đang lấn sân hàng nội địa về các sản phẩm đa năng và thông minh.

Chính vì “yếu thế” nên các DN quyết định đẩy mạnh hơn nữa công tác đầu tư, hướng đến các sản phẩm tiện dụng, thông minh hơn. “Luôn luôn phát triển để đưa ra các sản phẩm mới chất lượng, an toàn, phù hợp với thị hiếu và nhu cầu thị trường (trong và ngoài nước) là phương châm để Namilux tồn tại và phát triển”, ông Hoàng Nam cho biết.

Chính vì vậy, mỗi năm Namilux cố gắng đưa ra thị trường 2 - 3 sản phẩm mới. Trong hai tháng 9 và 10 vừa qua, Namilux đã đưa ra thị trường 2 dòng sản phẩm mới với nhiều tính năng vượt trội là bếp du lịch Cyclone (dùng ngọn lửa đốt trong giúp tăng hiệu suất đốt và tiết kiệm gas) và bếp du lịch gas bình (cho phép bếp vừa sử dụng lon gas mini và bình gas dân dụng lớn 12kg).

Happy Cook dù đang dẫn đầu về sản xuất các dụng cụ làm bếp với gần 400 sản phẩm dụng cụ nấu ăn bằng inox, nhôm anod, chảo nhôm chống dính, nồi cơm điện, nồi áp suất, nồi nướng, các sản phẩm đa năng tiện ích... nhưng vẫn tiếp tục đầu tư mạnh vào công tác phát triển sản phẩm mới.

Bởi vì, theo bà Lệ Hằng, nhu cầu NTD ngày càng cao, họ không chỉ yêu cầu dụng cụ nấu ăn ngon mà còn phải tiện dụng, tiết kiệm thời gian, hạn chế dầu mỡ, tăng cường sức khỏe và thẩm mỹ...

Do đó, việc đa dạng hóa sản phẩm với nhiều tính năng đặc biệt hơn, thông minh hơn và an toàn hơn là tiêu chí phát triển của Happy Cook.

Chính vì vậy, mỗi năm, Happy Cook đưa ra thị trường ít nhất 5 sản phẩm mới với kinh phí khoảng 500.000 USD, gồm chi phí nghiên cứu và phát triển, phát triển khuôn mẫu, chiến dịch quảng bá sản phẩm mới...

Trong chiến lược sắp tới, Happy Cook hướng đến việc sản xuất ra các sản phẩm “thông minh” hơn, đa năng hơn và sẽ giới thiệu nhiều sản phẩm gia dụng mới lạ.

Cũng như Happy Cook, Đại Đồng Tiến là một trong những DN đứng đầu trong lĩnh vực nhựa gia dụng với số lượng sản phẩm lên đến hơn 300 loại.

Các sản phẩm của Đại Đồng Tiến được chia ra thành 5 dòng sản phẩm với các thương hiệu khác nhau: Household - Sản phẩm gia dụng chất lượng cao; G.I.P - Sản phẩm nhựa công nghiệp; FoodPAK - Hộp thực phẩm chất lượng cao; SINA - Hộp thực phẩm công nghệ kháng khuẩn; Nice - Nội ngoại thất.

Không tiết lộ sẽ đầu tư bao nhiêu cho công tác nghiên cứu phát triển nhưng ông Trịnh Chí Cường, Tổng giám đốc Công ty Đại Đồng Tiến, cho biết, trong thời gian tới, Công ty cũng sẽ đưa ra thị trường nhiều sản phẩm đa dụng, thiết kế độc đáo và mang tính thẩm mỹ cao.

“Đại Đồng Tiến luôn luôn sáng tạo và đem lại sản phẩm mới cho thị trường cho dù thời điểm thuận lợi hay khó khăn. Chúng tôi luôn lấy tiêu chí “sáng tạo hoặc thất bại” làm kim chỉ nam, vì chúng tôi tin rằng từng thời kỳ sẽ có những cơ hội phục vụ NTD tốt hơn”, ông Trịnh Chí Cường khẳng định.

Tổng lực kênh phân phối

Dù đang ở thế yếu nhưng các DN Việt Nam vẫn tin tưởng vào khả năng cạnh tranh nhờ biết tận dụng những thế mạnh “sân nhà”. Theo ông Hoàng Nam, trong điều kiện mở cửa thị trường như hiện nay, DN trong nước có thể cạnh tranh với DN nước ngoài.

Một lợi thế lớn của thị trường Việt Nam là nhân công rẻ. Nếu DN không ngại đầu tư đổi mới về công nghệ và luôn đặt chất lượng sản phẩm lên hàng đầu thì DN đó sẽ tồn tại và phát triển.

Bà Lệ Hằng cũng cho rằng, DN Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh với DN nước ngoài. Bởi vì, hiện nay, công nghệ sản xuất các sản phẩm hiện đại trên thế giới không khó tiếp cận như trước nữa.

Bên cạnh đầu tư máy móc công nghệ, các DN đang tăng cường phát triển hệ thống phân phối. Ông Trịnh Chí Cường, cho biết, kinh doanh thời điểm này rất khó khăn, nên Công ty đã tìm nhiều biện pháp tiếp cận người tiêu dùng hơn, mở rộng kênh phân phối nhiều hơn, xúc tiến xuất khẩu mạnh hơn và cải tiến sản xuất cho hiệu quả hơn.

Trong đó, đưa hàng về thị trường nông thôn là một trong những chiến lược quan trọng được Đại Đồng Tiến chọn lựa. “Đưa hàng Việt về nông thôn là chúng tôi quảng bá đến những vùng sâu vùng xa để mở rộng thị phần tiềm năng tại các địa phương này. Hoạt động này của chúng tôi là đầu tư cho tương lai và đón đầu thị trường”, ông Cường nói.

Theo ông Cường, hiện nay, rất nhiều nhà sản xuất Việt Nam đã bỏ qua thị trường này, một phần vì chi phí mở kênh rất cao, một phần thị trường chưa lớn, đòi hỏi nỗ lực quảng bá rất lớn. Điều này vô hình chung đã tạo ra khoảng trống thị trường cho hàng gian, hàng giả, hàng chất lượng kém của cả Việt Nam và nước ngoài.

Cũng như Đại Đồng Tiến, ngoài kênh chợ, siêu thị, Namilux còn đẩy mạnh việc đưa hàng đến các thị trường vùng sâu, vùng xa qua phiên chợ hàng Việt, hội chợ Hàng Việt Nam chất lượng cao.

Không những thế, dù đã có mặt trong hầu hết các siêu thị, trung tâm kinh doanh hàng điện máy trong cả nước nhưng Namilux tận dụng tối đa các cơ hội quảng bá tại đây.

Trong các dịp quảng bá hàng Việt tại siêu thị lúc nào cũng có sự xuất hiện của Namilux. “Chính nhờ sự tận lực quảng bá và “nhờ phát triển đúng hướng đổi mới và đặt chất lượng sản phẩm lên hàng đầu mà trong thời điểm khó khăn nhưng doanh số của Namilux trong 3 năm vừa qua liên tục tăng từ 25 - 30% (cả thị trường trong nước lẫn xuất khẩu)”, ông Nam cho biết.