Khó khăn lớn nhất mà Ban tổ chức gặp phải đó là lượng doanh nghiệp của kiều bào rất đông, nhưng mời ai, mời doanh nghiệp nào trong hàng chục nghìn doanh nghiệp của kiều bào để phù hợp với điều kiện, nhu cầu hợp tác của các doanh nghiệp trong nước là vấn đề phải suy nghĩ, lựa chọn rất khó khăn. Tuy nhiên, từ năm 2009 Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài đã thành lập hội doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài và các chi hội tại các nước có kiều bào sinh sống. Đây là bước tiến lớn của Ủy ban trong việc kết nối cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam ở các nước. Hiệp hội này chính là cơ quan đầu mối kết nối các doanh nghiệp kiều bào với doanh nghiệp trong nước trong hợp tác kinh doanh, đầu tư, cũng là đầu mối để phản ánh những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp gặp phải, kiến nghị chính phủ tìm biện pháp tháo gỡ. Tại chương trình lần này, chúng tôi cũng đã mời đại diện nhiều bộ, ngành, địa phương

Phần lớn kiều bào ta tập trung ở Mỹ, EU và Đông Âu nhưng đa phần doanh nghiệp của kiều bào lại đang phân phối hàng hóa cho Trung Quốc. Trong khi hàng Việt Nam vào những khu vực này lại gặp rất nhiều khó khăn. Theo ông, nguyên nhân do đâu và cách khắc phục như thế nào?

Thực tế Nhà nước có nhiều chính sách rất thông thoáng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp của kiều bào liên kết kinh doanh, đầu tư. Tuy nhiên, quá trình thực thi không được như mong đợi và chủ trương chung. Bên cạnh đó, các quy định của thị trường quốc tế rất chặt chẽ, các doanh nghiệp trong nước chưa am hiểu luật pháp của nước bạn, khi xảy ra tranh chấp thường bị thua kiện, trong một số trường hợp có thể mất trắng hàng hóa. Đây là rủi ro pháp lý mà các doanh nghiệp Việt Nam có thể gặp phải. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp trong nước dù rất muốn mở rộng thị trường xuất khẩu nhưng vì lo ngại nên mà chưa dám thực hiện. Đương nhiên, khi làm kinh tế, cẩn trọng là tốt nhưng khi quá cẩn trọng cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ mất đi nhiều cơ hội. Nguyên nhân thứ hai, theo tôi đó là các doanh nghiệp Việt Nam chưa nắm được thị hiếu, văn hóa tiêu dùng của các thị trường quốc tế, do nhiều nguyên nhân hạn chế. Đó cũng là rào cản lớn cho các hàng hóa xuất khẩu ra nước ngoài. Đây là những vấn đề cần phải cải thiện từng bước. Chương trình Gặp gỡ doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài và trong nước mà chúng tôi và Ủy ban Nhà nước và người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức chính là hoạt động thiết thực để kết nối doanh nhân, doanh nghiệp Việt trong và ngoài nước. Qua đó, hai bên có thể trao đổi, hỗ trợ nhau, tìm biện pháp tháo gỡ khó khăn, giải quyết một phần nào đó điểm yếu của doanh nghiệp trong nước, giúp họ tự tin hơn trong việc tiếp cận thị trường quốc tế.

Không chỉ doanh nghiệp trong nước gặp khó khi muốn đẩy mạnh thị trường xuất khẩu, nhiều doanh nhân kiều bào khi đầu tư về nước cho biết, họ cũng gặp không ít khó khăn. Ông nhận định như thế nào về vấn đề này?

Có hai vướng mắc mà các doanh nhân kiều bào đầu tư về nước thường gặp vướng mắc, đó là thủ tục hành chính và thuế. Chúng ta đã có tổng kết về vấn đề này. Khi Chính phủ thực hiện cải cách hành chính, vốn đầu tư FDI và kiều bào đã tăng lên. Điều đó cho thấy vấn đề cải cách hành chính ảnh hưởng rất lớn đề sự hấp dẫn đầu tư.

Thứ hai là vấn đề thuế. Trong đó, các văn bản, chính sách thuế của Việt Nam cũng còn hạn chế, chưa cụ thể, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Ngoài ra, một số doanh nhân kiều bào có kiến nghị khi đầu tư về nước nên được tính theo chính sách thuế là doanh nghiệp có vốn đầu tư trong nước chứ không phải doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tôi cho rằng, đã gia nhập kinh tế thế giới thì các doanh nghiệp dù trong hay ngoài nước cũng phải chấp nhận thực tế khắc nghiệt, đó là mạnh được yếu thua. Ở trong nước cũng vậy, chúng ta cũng phải theo nguyên tắc đó, doanh nghiệp của kiều bào đầu tư về nước cũng phải chịu sự bình đẳng về thuế như các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khác để tạo sự công bằng trong cùng một sân chơi. Chính phủ chỉ có thể hỗ trợ các doanh nghiệp của kiều bào bằng các biện pháp khác. Chính điều đó mới làm cho thị trường có sự cạnh tranh sòng phẳng hơn. Trong Chương trình lần này, chúng tôi đã mời cả đại diện các bộ, ngành liên quan như: Kế hoạch – Đầu tư, Công thương, Hải quan, Thuế, qua đó các doanh nghiệp có thể trực tiếp nêu các vướng mắc, kiến nghị các hướng điều chỉnh để có thể tăng cường hợp tác, đầu tư, đẩy mạnh xuất khẩu giữa doanh nghiệp của kiều bào và doanh nghiệp trong nước.