Cập nhật: 13:37:00 1/8/2011

Liên minh Thuế quan miền Nam châu Phi (SACU) với 5 thành viên gồm Nam Phi, Bostwana, Lesotho, Namibia và Swaziland đầy tiềm năng đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là dệt may.

Giá bán lẻ hàng dệt may ở Nam Phi quá cao

Thương mại dịch vụ - Kỳ 1: Khoảng trống sản xuất nội địa

SACU là liên minh kinh tế được hình thành sớm nhất trên thế giới, cách đây 101 năm. Với dân số khoảng 57 triệu người, GDP năm 2010 trên 375 tỉ USD. Năm 2010, kim ngạch xuất nhập khẩu của cả khối đạt 183 tỉ USD, trong đó xuất khẩu 90,53 tỉ USD và nhập khẩu 92,60 tỉ USD.    

Trong đó, Nam Phi, chiếm 92% GDP tòn khối, là thành viên có sức ảnh hưởng lớn tới mọi hoạt động của Liên minh.  Kinh tế của các thành viên SACU phụ thuộc chặt chẽ vào Nam Phi. Trao đổi thương mại của Bostwana, Namibia, Lesotho, Swaziland với Nam Phi chiếm gần 60% thương mại của những nước này với thế giới.

Không chỉ thương mại, chính sách tiền tệ của các thành viên SACU cũng phụ thuộc chặt chẽ vào Nam Phi. Lesotho, Namibia, Swaziland và Nam Phi thành lập khu vực đồng tiền chung. Theo đó, đồng Loti của Lesotho, đồng đô la của Namibia và đồng lilangeni của Swaziland neo ngang giá với đồng Rand của Nam Phi.

Mặc dù không phải là thành viên của khu vực đồng tiền chung này nhưng đồng Pula của Bostwana cũng neo giá vào đồng rand của Nam Phi.

Từ khi thành lập tới nay, SACU đã hai lần điều chỉnh hiệp định thành lập khối và năm 1969 và năm 2002. Hiện tại, Hiệp định SACU năm 2002 chi phối mọi hoạt động của khối với mục tiêu chính là tạo thuận lợi cho di chuyển hàng hoá nội khối, tạo ra thể chế minh bạch, hiệu quả nhằm mang lại lợi ích thương mại bình đẳng cho các thành viên; thúc đẩy cạnh tranh công bằng và cơ hội đầu tư nội khối; đa dạng hoá nền kinh tế; thúc đẩy hội nhập của các thành viên vào kinh tế toàn cầu.

Thiếu số lượng, yếu chất lượng

Mặc dù qui mô của ngành dệt may không lớn nếu so với các nước châu Á nhưng Nam Phi hiện là nước cung cấp tới 50% lượng vải dù và đứng thứ 5 thế giới về sản xuất len.

Hiện tại, ngành dệt may Nam Phi đang phải cạnh tranh gay gắt với hàng nhập khẩu. Các nhà máy trong nước có năng suất thấp và khó cạnh tranh về giá với hàng nhập khẩu khiến cho nhiều nhà máy phải đóng cửa hoặc thu hẹp sản xuất.

Hiện hàng nhập khẩu chiếm tới trên 80% thị trường hàng dệt may Nam Phi.

Tại Swaziland, ngành dệt may của nước này chỉ có  22 nhà máy, riêng dệt có một nhà máy dệt tổng hợp Tex-Ray với 10.000 lao động. Sản phẩm chính của ngành dệt là vải dệt kim cotton với phần lớn sản phẩm được tiêu thụ trong nước và một phần nhỏ đã được xuất khẩu tới Lesotho và Madagascar. Bên cạnh đó, các loại sợi cotton chải kỹ, sợi polyester và sợi tổng hợp polyester/rayon, rayon/cotton có công suất 1 triệu pound sợi/tháng.

Về may, Swaziland có khoảng 20 công ty với 20.000 lao động, chủ yếu vẫn làm theo hình thức may gia công xuất khẩu, cung ứng chủ yếu cho thị trường Mỹ. Trong đó, 90% sản phẩm may mặc của Swazailand được sản xuất phục vụ phân khúc thị trường giá thấp và giá trung bình tại Mỹ và 10% còn lại được xuất khẩu sang Nam Phi.

Các sản phẩm chính là áo T-shirt, polo shirt, quần bò, váy bò.

Số lượng các nhà máy dệt của Lesotho hiện không nhiều và có kỹ thuật lạc hậu, thu hút khoảng 8.000 lao động. Lesotho chỉ có một tổ hợp nhà máy dệt may khép kín từ công đoạn dệt, nhuộm, đến may thành phẩm của Công ty Nien Hsing Textile (Đài Loan).

Tổng lượng sợi và vải của Lesotho khoảng 11.000 tấn sợi bông và 18 triệu yard vải bò. Trong lĩnh vực may, theo Hiệp hội các nhà xuất khẩu dệt may Lesotho, nước này hiện có 11 công ty sản xuất hàng dệt thoi, 28 công ty sản xuất hàng dệt kim và 6 nhà máy phụ trợ in, thêu, giặt.

Ngành may Lesotho mỗi năm sản xuất ra khoảng 116 triệu sản phẩm, trong đó 90 triệu sản phẩm dệt kim và 26 triệu sản phẩm quần bò. Các sản phẩm may mặc của nước này hầu hết có mẫu mã đơn giản, phù hợp với tay nghề không cao của công nhân và chủ yếu dưới dạng may gia công.

 Hầu hết sản phẩm may mặc của Lesotho xuất khẩu sang thị trường Mỹ cho các hãng Wal Mart, JC Penny, Children’s Place, GAP, Levi’s.

Bostwana có khoảng 38 nhà máy, trong đó chỉ có một nhà máy dệt tổng hợp qui mô lớn là Nortex với sản phẩm chính là khăn tắm, cung ứng tới 70% nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu tới Nam Phi, Mauritius, Tanzania và Zimbabwe, 2 nhà máy dệt kim và khoảng 31 công ty may với sản phẩm chính là áo T-shirt và quần áo vải bò.  

Namibia có ngành dệt may kém phát triển nhất trong khối. Điều này thể hiện qua việc kể từ khi Công ty Ramatex (Malaysia) đóng cửa các nhà máy tại Namibia năm 2008 vì hiệu quả kém thì tới nay, Namibia không có sản phẩm dệt đủ tiêu chuẩn xuất khẩu.

Phạm Thế Cường

Hợp tác thủy sản: Động lực giao thương Việt Nam – Marốc (13:19:00 5/4/2012)
Xuất khẩu gạo châu Phi: Nhiều khoảng trống tăng trưởng (8:29:00 24/10/2011)
Nigeria - Cơ hội thành nền kinh tế lớn nhất châu Phi (11:23:00 21/9/2011)
“Đại chiến” xi măng ở châu Phi (11:13:00 20/9/2011)
Xuất khẩu sang châu Phi có thể vượt 3 tỷ USD (11:33:00 16/9/2011)

Thị trường gia vị Marốc (11:32:00 25/7/2011)
Tổng quan thị trường gạo châu Phi (11:26:00 22/7/2011)
Tiềm năng nhập khẩu gỗ từ Trung và Tây Phi (11:28:00 18/7/2011)
Bốn yếu tố giúp châu Phi tiến lên (8:00:00 9/7/2011)
Thị trường gạo Nigeria: Thị phần Việt Nam nhỏ bé (11:46:00 30/6/2011)
Hai xu hướng trong thương mại với Nam Phi (14:41:00 29/6/2011)
Thị trường gạo Bờ Biển Ngà: Nhập khẩu còn tăng (12:08:00 28/6/2011)
Ghinê Xích đạo – Sức hấp dẫn của thị trường nhỏ (8:00:00 26/6/2011)
Tây Phi - Thị trường mở cho xi măng Việt Nam (8:00:00 24/6/2011)
Marốc - "Đầu tàu" thủy sản châu Phi (11:16:00 21/6/2011)