Kim ngạch nhập khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ năm 2010 của Việt Nam lên tới 1,15 tỷ USD, trong đó từ một số nước ở Trung và Tây Phi mà chủ yếu là từ Cameroon đạt 62 triệu USD.

Trong khi đó, một số nước Trung và Tây Phi lại có diện tích đất rừng lớn (đặc biệt là các nước ở Trung Phi, các nước này thường có diện tích rừng bao phủ trên 50% diện tích của cả nước) và là những nước xuất khẩu lớn nguyên liệu gỗ.

CHDC Congo là nước có diện tích rừng nhiệt đới lớn nhất châu Phi với diện tích lên tới 133,6 triệu ha (chiếm 59% diện tích). Khoảng 60% dân số, tương đương với 35 triệu người dân nước này sống phụ thuộc một cách trực tiếp hoặc gián tiếp nhờ vào rừng.

Gỗ là một trong những mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của CHDC Congo bên cạnh dầu lửa và khoáng sản, tuy nhiên giá trị xuất khẩu mặt hàng này của CHDC Congo thường ít hơn 15% so với Cameroon và Gabon

Cameroon có diện tích rừng lớn thứ 2 châu Phi với tổng diện tích rừng tự nhiên khoảng 22 triệu ha (chiếm gần 45% diện tích). Trong đó, 17 triệu ha đất rừng cho hiệu quả khai thác cao. Gỗ xuất khẩu đạt giá trị khoảng 3 – 3,5 tỷ USD, chiếm 15% xuất khẩu của Cameroon và là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ 2 của nước này sau dầu lửa, tạo ra việc làm cho khoảng 100.000 lao động. Cameroon có ngành công nghiệp chế biến gỗ phát triển nhất ở khu vực Trung Phi.

Gabon là đất nước có 21 triệu ha đất rừng, bao phủ với mật độ cao nhất châu Phi (diện tích rừng chiếm 80% diện tích). Gỗ là lĩnh vực sử dụng lao động lớn thứ 2 với 30.000 lao động trực tiếp và gián tiếp và đóng góp 12% giá trị xuất khẩu. Hàng năm, nước này xuất khẩu khoảng 1,8 triệu m3 gỗ, chủ yếu sang Trung Quốc và Pháp.

Bờ Biển Ngà trong nhiều năm qua, gần 70% sản lượng gỗ khai thác được dành cho xuất khẩu trong đó gỗ teck chiếm tỷ trọng lớn nhất. Diện tích rừng bao phủ 32% diện tích của đất nước tương đương trên 10 triệu ha rừng. Sản lượng gỗ tròn khai thác hàng năm của nước này ước tính 2 triệu m3. Trung bình mỗi năm, Bờ Biển Ngà thu được từ 500 - 600 triệu USD từ việc bán gỗ ra nước ngoài. Ngoài gỗ tươi, nước này đang phát triển ngành công nghiệp gỗ nhằm xuất khẩu các sản phẩm gỗ thành phẩm hoặc bán thành phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Benin có diện tích rừng bao phủ là 4 triệu ha, chiếm khoảng 40% diện tích. Năng lực sản xuất gỗ của nước này khoảng 1-1,5 triệu m3/năm.

Guinea Bissau có diện tích rừng 1,5-2 triệu ha, chiếm 50% diện tích, trong đó rừng nguyên sinh chiếm 45,4% diện tích rừng. Tiềm năng về sản xuất gỗ của nước này là 550 nghìn m3/năm.

Niger có diện tích rừng là khoảng 1,2 triệu ha cho sản lượng gỗ khai thác được khoảng 200.000 m3/năm.

Ngành khai thác rừng đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế của các quốc gia kể trên, tuy nhiên hoạt động khai thác và xuất khẩu gỗ của các này chưa được quản lý nghiêm túc dẫn đến tình trạng khai thác bừa bãi, trái phép.

Hiện nay, các nước này đang đẩy mạnh cải cách quản lý và điều hành. Chính phủ Gabon đã cấm xuất khẩu gỗ tươi từ năm 2010 để phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ trong nước, góp phần tạo việc làm cho người lao động và nâng cao giá trị gia tăng cho mặt hàng bằng xuất khẩu gỗ thành phẩm hoặc bán thành phẩm.

Các sản phẩm gỗ muốn được đưa ra khỏi các cảng phải có giấy chứng nhận là gỗ được phép khai thác và đã qua sơ chế. Các nước khác thì cũng đã có những chính sách hạn chế việc xuất khẩu gỗ tươi.

Từ năm 2003, Liên minh châu Âu đã ban hành Chương trình hành động FLEGT nhằm cấm lưu hành gỗ trái phép trên thị trường châu Âu thông qua việc ký kết các hiệp định đối tác tự nguyện giữa các quốc gia xuất khẩu gỗ với EU. Hiện nay, EU đã ký Hiệp định trên với CHDC Congo và Cameroon và đang đàm phán để ký kết với Gabon và Cộng hoà Trung Phi. EU hiện là một trong hai đối tác nhập khẩu gỗ lớn nhất của các nước Trung và Tây Phi.

Nguồn gỗ ở Tây và đặc biệt ở Trung Phi là nguồn cung đầy tiềm năng cho ngành chế biến gỗ của Việt Nam. Tuy nhiên trong quá trình giao dịch, các doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý về các quy định hạn chế và cấm xuất khẩu gỗ tươi cũng như nguồn gốc hợp pháp của sản phẩm để có thể sử dụng để chế biến các sản phẩm gỗ xuất khẩu ra thế giới đặc biệt là sang thị trường EU hay Mỹ.