Cho tới nay, các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia và thậm chí của các địa phương với hình thức hội chợ là chủ yếu mới tập trung ở các thành phố và trung tâm kinh tế lớn ở khu vực biên giới.

Trong khi đó, thương nhân tham gia phân phối hàng hóa tại khu vực biên giới và xuất khẩu qua cửa khẩu biên giới chủ yếu là DN vừa và nhỏ, thương lái kinh doanh tổng hợp rất khó có điều kiện nghiên cứu thị trường, quảng bá sản phẩm. Với nguồn lực hạn chế, những doanh nghiệp này rất khó tiếp cận các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia ở các thành phố lớn.

Thời gian qua, mặc dù được đầu tư nhiều nhưng hạ tầng thương mại biên giới còn rất hạn chế, khiến chi phí lưu thông hàng hóa cao và hàng Việt rất khó khăn cạnh tranh với hàng Trung Quốc và Thái Lan.

Hoạt động xúc tiến thương mại quốc gia tuy đã tạo lực đẩy mạnh cho xuất khẩu nhưng riêng với thương mại biên giới với nhiều đặc thù nên chưa thể “phủ sóng” đến, nhất là về đối tượng, chủng loại hàng hóa.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú cho rằng: “Để tạo thị trường ổn định và bền vững cho hàng Việt thông qua hình thức thương mại biên giới là điều cần thiết là phải thiết lập và phát triển hệ thống phân phối hiệu quả, đưa hàng hóa từ nơi sản xuất tới khu vực biên giới và thông qua con đường buôn bán biên giới để thâm nhập thị trường các nước láng giềng”.

“Cú huých” thương mại biên giới

Để xây dựng thị trường biên mậu ổn định và bền vững cho hàng Việt, sự hỗ trợ của Nhà nước là rất cần thiết, giúp DN đưa hàng lên khu vực biên giới với chi phí thấp hơn và nhanh chóng, tăng sức cạnh tranh với hàng nhập khẩu, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu.

Năm 2009, giá trị kim ngạch xuất khẩu biên mậu giữa Việt Nam với 3 nước Trung Quốc, Lào và Campuchia lần lượt là 5,078 tỷ USD, 418 triệu USD và 1,333 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2010, biên mậu với 3 nước này vẫn tăng trưởng khá.

Tuy nhiên, những cuộc “khủng hoảng” đầu ra của nhiều loại hàng, đặc biệt là nông sản cũng diễn ra không ít, làm ảnh hưởng lớn đến sản xuất trong nước. Hẳn nhiều người còn nhớ vụ ách tắc dưa hấu ở các cửa khẩu phía Bắc đầu năm nay đã gây thiệt hại lớn cho bà con nông dân và doanh nghiệp.

Nguyên nhân của những cuộc khủng hoảng đó là bởi doanh nghiệp Việt Nam thiếu thông tin thị trường, sự thay đổi chính sách và kỹ năng kinh doanh, cũng như các nguyên nhân liên quan đến đóng gói, nhãn mác…

Trong bối cảnh đó, chương trình XTTM thương mại biên giới với ngân sách 16 tỷ đồng cho năm 2010 được DN hy vọng giúp họ nâng cao năng lực kinh doanh biên mậu.

Ông Trần Bảo Giám- Vụ trưởng Vụ Thương mại biên giới (Bộ Công Thương), đơn vị thực hiện chương trình XTTM biên giới, cho biết: “Mục tiêu chương trình đặt trọng tâm vào những điểm yếu hiện tại của doanh nghiệp tham gia thương mại biên giới”.

Đầu tiên là nâng cao năng lực sản xuất, chế biến, giao nhận- vận chuyển và phân phối hàng hóa từ nơi sản xuất đến thị trường biên mậu”.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để đạt được mục tiêu thứ hai, tăng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt tại thị trường biên giới, trước các loại hàng nhập khẩu hiện đang lan tràn ở khực biên giới.

Gắn liền với nâng cao năng lực cho DN, hàng hóa của Việt Nam là xây dựng các hành lang và kênh phân phối từ các cửa khẩu, khu kinh tế của khẩu vào thị trường các nước láng giềng.

Chính vì vậy, các khu kinh tế được coi là những tâm điểm để quảng bá, trung chuyển hàng Việt Nam, do đó Chương trình XTTM biên giới đặt ra mục tiêu phát huy ưu thế này, chứ không phải là điểm mua sắm hàng nhập khẩu cho khách du lịch như hiện nay.

Thông qua hỗ trợ thương nhân đưa hàng lên khu vực biên giới sẽ giúp mở rộng thị trường cho hàng hóa và từ đó thúc đẩy sản xuất vùng biên giới phát triển. Đồng thời, chưong trình này còn góp phần thực hiện chủ trương đưa hàng Việt về nông thôn, miền núi và “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” của Bộ Chính trị.

Với 5 nội dung thiết yếu, chương trình XTTM biên giới sẽ tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa thị trường miền núi và biên giới với thị trường nội địa và đặc biệt là các nhà sản xuất trong nước.