Hiện nay, 20% hàng nhập khẩu qua cảng Lagos được đưa trực tiếp sang các nước láng giềng. Cụ thể, 10% khối lượng hàng nhập khẩu vào Benin và 25% hàng nhập khẩu vào Togo phải quá cảnh qua Lagos (Nigeria).

Tuy nhiên, cảng này cũng bị than phiền về thời gian bốc dỡ hàng kéo dài và chi phí cao hơn so với cảng biển của một số nước Tây Phi khác. Chẳng hạn, thời gian dỡ hàng mất từ 20-25 ngày trong khi thời gian trung bình không quá 7 ngày, thậm chí chỉ là 5 ngày ở cảng Lomé (Togo) và cảng Cotonou (Benin).

Cảng biển Abidjan (Bờ Biển Ngà)

Là một trong những cảng biển lớn của châu Phi, mỗi năm hoạt động của cảng tăng trưởng trung bình 5% và ngày càng được đa dạng hóa.

Cảng Abidjan đảm đương các chức năng như là cảng cuối vận chuyển ngũ cốc, hàng hóa, container, cảng chuyên chở trái cây, vận chuyển khoáng sản và sắp tới mở thêm một khu hoạt động dầu mỏ mới với nhà máy lọc dầu thứ hai.

Lãnh đạo cảng này gần đây cho biết đang thực hiện việc nâng cấp để biến cảng Abidjan thành một Rotterdam tại châu Phi.

Theo số liệu thống kê, tổng khối lượng hàng qua cảng đã tăng từ 14,5 triệu tấn năm 2000 lên gần 24 triệu tấn năm 2009 và 25 triệu tấn trong năm 2011.

Cảng Abidjan là cảng chính để hàng hóa thâm nhập vào Tây Phi, nhất là đối với các nước nằm sâu trong lục địa như Mali, Burkina Faso.

Ngoài ra, Bờ Biển Ngà còn cảng biển lớn thứ hai là San Pédro dùng để vận chuyển hàng hóa, nhất là bông của Mali. Cảng chuyên dụng cho các loại quặng sắt của vùng Man và tạo điều kiện cho việc trao đổi hàng hóa với hai nước láng giềng là Guinea và Liberia.

Cảng Dakar (Senegal)

Là một trong những cảng tốt nhất ở Tây Phi, được trang bị các trang thiết bị bốc dỡ hàng hiện đại, hệ thống kho, trạm xăng cho tàu bè và cầu cảng. Cảng có vị trí chiến lược nằm điểm giữa trên tuyến châu Âu - Nam Phi và châu Âu - Nam Mỹ, đóng vai trò một trung tâm hàng hải quan trọng. Trong những năm gần đây, Dakar đã trở thành cảng cá quan trọng, đặc biệt là cá ngừ, đồng thời là một trung tâm chế biến cá.

Cảng có luồng vào được đặt cọc tiêu theo tiêu chuẩn quốc tế và thường xuyên được nạo vét với độ sâu của cảng từ 10 -13 m.

Hiện nay, đây là cảng lớn thứ ba tại Tây Phi sau cảng Abidjan (Bờ Biển Ngà) và cảng Lagos của Nigeria với công suất hơn 10 triệu tấn hàng hóa/năm. Senegal có kế hoạch hiện đại hóa cảng này để vào năm 2012 trở thành “cảng của tương lai”.

Cảng Cotonou (Benin)

Nằm giữa thủ đô kinh tế của Bénin, cảng Cotonou thường được coi là lá phổi của nền kinh tế, chiếm tới 90% trao đổi thương mại của nước này và đóng góp 45-50% nguồn thu thuế và 80-85% nguồn thu hải quan. Cùng với mặt hàng bông và hoạt động tái xuất, đây được xem là một trong ba trụ cột của nền kinh tế.

Từ năm 1965, Cảng tự quản Cotonou (PAC) do một công ty công nghiệp và thương mại của Nhà nước quản lý, có pháp nhân và tự chủ về tài chính. Đặt dưới sự quản lý của Bộ trưởng Giao thông-Công chính, Công ty Cảng Cotonou phụ trách việc quản lý, bảo dưỡng và khai thác cảng. Về mặt quy chế, Công ty này còn đảm đương việc nâng cấp, mở rộng cơ sở hạ tầng cũng như cải thiện năng lực bốc dỡ hàng.

Cảng Cotonou có đủ những thế mạnh để nắm giữ vai trò sân sau của Bénin, với chức năng chuyên phân phối hàng trong khu vực (Bénin hướng nhiều tới lĩnh vực thương mại và dịch vụ, chiếm trên 50% GDP).

Nhờ vị trí địa lý của mình, Bénin là cửa ngõ ra biển tự nhiên gần nhất đối với các nước nằm sâu trong lục địa khu vực Tây Phi như Niger, Burkina Faso, thậm chí cả Mali. Cảng Cotonou cũng là điểm quá cảnh của hàng hoá đi Nigiêria.

Có khoảng 60-70% hàng nhập khẩu của Bénin được tái xuất một cách chính thức hoặc không chính thức sang nước này mặc dù năm 2003, Nigiêria đã tiến hành hạn chế nhập khẩu. Cảng Cotonou tận dụng được những điểm yếu của cảng Apapa của Nigeria (không an toàn, ứ đọng hàng hoá) nằm cách đó chỉ 130km và giúp các doanh nghiệp Nigiêria hoạt động trong lĩnh vực kinh tế ngầm tránh được những khoản thuế rất cao đối với một số sản phẩm nhập khẩu vào đất nước đông dân nhất châu Phi này (130 triệu người). Bénin có 800 km đường biên giới chung với Nigiêria.

Lưu lượng hàng hoá qua cảng Cotonou lần đầu tiên đã vượt ngưỡng 6 triệu tấn vào năm 2010 nhờ tận dụng được cuộc khủng hoảng tại Bờ Biển Ngà.

Ngày 22/2/2006, Bénin và Mỹ đã ký một thoả thuận theo đó Mỹ sẽ tài trợ 307 triệu USD trong vòng 5 năm trong khuôn khổ Sáng kiến Millenium Challenge Account (MCA) của Mỹ, chủ yếu nhằm nâng cao công suất tiếp nhận và quản lý cảng Cotonou.

Cảng Lomé (Togo)

Thủ đô Lomé từ lâu đã là trung tâm thương mại đối với những nước nằm sâu trong lục địa không có biển như Burkina Faso, Niger và Mali. Tuy nhiên, những rối loạn chính trị và xã hội đã làm chuyển hướng dòng hàng hoá sang các cảng láng giềng trong tiểu vùng đặc biệt là cảng Cotonou của Bénin cho dù hiện nay bắt đầu có sự vận động ngược trở lại do chi phí tại cảng Lomé (Togo) hấp dẫn hơn.

Cảng tự quản Lomé (PAL) thành lập năm 1968 là một nhân tố cơ bản giúp phát triển kinh tế Togo. Đây là cảng nước sâu duy nhất của tiểu vùng (13m) với cơ sở hạ tầng, trang thiết bị thích ứng với những lưu lượng hàng hoá khác nhau.

Dự án hiện đại hoá cảng đang tiến hành sẽ cho phép tiếp nhận những tàu thuyền có trọng tải lớn và thu hút các luồng hàng hoá chuyển tải, nhất là đến từ châu Á.

Từ khi bắt đầu cuộc xung đột tại Bờ Biển Ngà, Lomé đã trở thành một cảng rất quan trọng đối với các doanh nghiệp Tây Phi.

Cảng Tema và Takoradi (Ghana)

Một phần hàng hóa nhập khẩu vào ba thị trường nằm sâu trong lục địa (không có biển) là Burkina Faso, Niger và Mali phải đi qua hai cảng của Ghana là Tema và Takoradi.

Cảng Tema có diện tích hơn 500 ha, diện tích lưu kho là 135 ha nằm ngay trong bên trong cảng. Diện tích được lát rộng 77.200 m2 dùng để chứa container và có hai kho dự trữ với công suất 40.000 tấn cũng ở ngay trong cảng.

Tema là một cảng phục vụ nhiều hoạt động trong đó có một cảng container. Chi phí cảng này là khá rẻ, không thu phí hải quan, việc thông quan thực hiện nhanh, thời gian lưu kho ngắn và độ an toàn cao.

Các dịch vụ chính của cảng là điều khiển tàu thuyển, vận chuyển, bốc dỡ, cung cấp các dịch vụ biển, lưu kho và bảo quản. Các dịch vụ bốc dỡ hàng do 9 công ty tư nhân thực hiện, bên cạnh bộ phận chuyên bốc dỡ của cảng.

Cảng Takoradi là cảng thương mại số 1 của Ghana được mở từ năm 1928 để vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu trong nước. Mặc dù nằm cách thủ đô Accra 225 km về phía Tây song cảng này đã mở rộng ảnh hưởng sang Burkina Faso, Niger và Mali. Mỗi năm, cảng tiếp nhận trung bình khoảng 600 tàu, riêng năm 2009 lên đến 956 tàu do các công ty mỏ cũng như doanh nghiệp XNK tăng cường sử dụng cảng này.

Cảng Takoradi bảo đảm 70% xuất khẩu và 18% hàng nhập khẩu cho Ghana. Cảng có 100 buồng lạnh để chứa các container lạnh, các sản phẩm đông lạnh như thịt, cá, rau quả... Với việc tham gia của lĩnh vực tư nhân vào hoạt động cảng, hiệu quả làm việc đã được cải thiện đáng kể. Cảng Takoradi hiện có 8 công ty bốc dỡ hàng tư nhân bên cạnh bộ phận chuyên trách cảng. Cảng này còn nổi tiếng có hệ thống an ninh tốt. Cũng giống như Tema, cảng Takoradi cung cấp các dịch vụ với giá cạnh tranh.