Theo quy định của Luật Du lịch, người được cấp thẻ HDV du lịch quốc tế phải tốt nghiệp đại học. Với quy định này, hàng ngàn HDV đã được cấp thẻ nay không đủ điều kiện để hoạt động. Tuy nhiên, do tình trạng khan hiếm trầm trọng HDV các ngoại ngữ không thông dụng, nhiều doanh nghiệp lữ hành vẫn phải sử dụng đội ngũ HDV “chui” này trong tình trạng nơm nớp lo sợ bị bắt, bị phạt.
Ông Vũ Duy Vũ, Phó tổng giám đốc Saigontourist cho hay: “Với các ngoại ngữ ít thông dụng như Tây Ban Nha, Đức, Italy, Thái…, đa phần doanh nghiệp lữ hành phải sử dụng cộng tác viên, trong khi quy định là phải sử dụng HDV có thẻ. Đơn cử, với tiếng Đức, hiện nay, những người trẻ biết tiếng Đức rất ít, đó là chưa nói đến yêu cầu phải có nghiệp vụ du lịch, có bằng đại học. Tôi cho rằng, cần có chính sách thông thoáng hơn trong cấp thẻ HDV đối với một số loại ngoại ngữ ít thông dụng, đồng thời có thêm nhiều chương trình đào tạo ngắn hạn để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp”.
Chung nỗi niềm, ông Phùng Quang Thắng, Giám đốc kinh doanh của Hanoitourist cho cho biết: “Vấn đề cấp bách nhất đối với các doanh nghiệp lữ hành hiện nay là nhân lực. Năm nào Tổng cục Du lịch cũng thúc đẩy vấn đề cấp thẻ HDV, nhưng nhiều năm rồi mà vấn đề vẫn chưa giải quyết được. Nhiều HDV ngoại ngữ không thông dụng giờ không đủ tiêu chuẩn để đổi thẻ, nên gặp nhiều phiền toái trong hành nghề. Theo tôi, Liên minh châu Âu đã có 13 chuẩn nghề đối với ngành du lịch, Tổng cục Du lịch có thể tham khảo để tổ chức thi tuyển, cấp thẻ HDV, mà không cần căn cứ về bằng cấp”.
Việc các công ty lữ hành thuê HDV chui, nhất là những HDV ngoại ngữ ít thông dụng, diễn ra phổ biến. Nhiều trường hợp đã bị thanh tra du lịch phát hiện, xử phạt và bắt dừng tour. Dù vậy, các doanh nghiệp vẫn không có lựa chọn khác, bởi HDV những ngôn ngữ trên rất hiếm.
Không chỉ doanh nghiệp, mà ngành du lịch các địa phương cũng rất lo lắng về quy định trong cấp thẻ HDV hiện nay. Ông Lê Hữu Minh, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Thừa Thiên Huế cho biết: “Các tỉnh miền Trung đang phát triển mạnh khách du lịch đường bộ Thái Lan. Đây chính là đối tượng khách đã giúp ngành du lịch Đà Nẵng, Huế, Quảng Nam vượt qua khủng hoảng năm 2009. Tuy nhiên, khó khăn nhất của các tỉnh miền Trung là đội ngũ HDV tiếng Thái hoàn toàn không có. Nhiều doanh nghiệp phải sử dụng các cộng tác viên là những người Việt từng sống ở Thái Lan lâu năm và có kinh nghiệm làm HDV”.
Ông Minh đề nghị, cần cấp bách đưa ra quy định hợp lý để tháo gỡ khó khăn cho du lịch các tỉnh miền Trung, nếu không sẽ tuột mất cơ hội đón khách.
Trước bức xúc của các doanh nghiệp và địa phương, bà Phạm Lê Thảo, Trưởng phòng Hướng dẫn (Vụ Lữ hành, Tổng cục Du lịch) cho biết, những đề nghị của doanh nghiệp đã được đơn vị này trình lãnh đạo vài lần, song chưa được ký vì không phù hợp với Luật Du lịch. Để tháo gỡ khó khăn của doanh nghiệp, theo bà Thảo, trước hết phải sửa Luật Du lịch theo hướng không yêu cầu quá nhiều bằng cấp khi cấp thẻ HDV.
Lãnh đạo Tổng cục Du lịch cũng cho biết, Tổng cục đang xem xét đề xuất Chính phủ một số chính sách đặc cách cấp thẻ HDV du lịch cho các đối tượng sử dụng ngoại ngữ ít phổ biến hiện nay. Nếu đề nghị này được chấp thuận, việc cấp thẻ đặc cách này có thể sẽ được tiến hành từ tháng 5/2011 đến tháng 5/2012.